Friday, 19 October 2018
Văn Hóa

Khi các ‘hậu duệ Mặt Trời’ muốn du hành lên Mặt Trăng bằng những… cơn phê


Người ta đang bảo nhau rằng xã hội ngày càng loạn, giờ “chơi” ma túy còn được công khai trong nhạc hội và được coi là sành điệu. Cái thú chơi của hạng văn nhân rởm đời thời xưa nay đã trở thành “đẳng cấp” của những người trẻ tuổi chênh vênh trên đường đời nhưng lại tưởng mình đang tạo ra những giá trị hưởng thụ mới.

Họ là một phần của hậu duệ Việt trong cái thời nhiều sóng gió này, là những người sẽ bước tiếp vào thời đại mới với hành trang là những cơn “phê pha” quên sạch sự đời. Và thay vì cái chí khí khám phá thế giới và con đường nhân sinh một cách lý trí nhất, họ muốn “du hành lên cung Trăng” bằng cách dễ dàng hơn: phê thuốc.

Thuốc giết chí khí

Xưa nay, người yếm thế tìm đến thuốc phiện để quên đi nỗi đau và thiếu thốn của mình đã là một sự trốn tránh, phủi sạch trách nhiệm trả nợ đời. Những người đầy đủ, no ấm mà cũng tìm tới thuốc chỉ để được “sướng”, được vui vì chơi đủ thứ rồi mà vẫn chưa thấy “đã”. Nhưng vui chả bao lâu, thuốc phiện, ma túy không chỉ hủy hoại họ và những người thân đến cùng cực của đau khổ, mà sự lây lan của nó có thể giết chết chí khí của cả một dân tộc.

“Hại cho xác thịt, hại cho nòi giống, còn đau đớn hơn nữa, thuốc phiện là thuốc giết chết chí khí” – (Trích: “Trai nước Nam làm gì” – Hoàng Đạo Thúy)

Cụ Thúy cho rằng: “Cái nỗi nước Tàu yếu ốm trong bao lâu, một phần lớn là bị người ta rủ hút thuốc phiện”. Ở xứ ta cũng có Trương Quang Ngọc chỉ vì hộp thuốc phiện với mấy bì gạo trắng mà bán cả vua Hàm Nghi. Đến lúc bị quân của Phan Đình Phùng giết chết vì tội phản nghịch cũng là lúc y đang say sưa bên bàn đèn.

Hại cho xác thịt, hại cho nòi giống, còn đau đớn hơn nữa, thuốc phiện là thuốc giết chết chí khí (Ảnh: CreativeRoots)

Người đã dính vào ma túy, thuốc phiện, thì cuộc đời chỉ quẩn quanh, u mê như làn khói thuốc. Làm gì còn nghĩ được tới mục đích sống cao đẹp, tới cái chí làm người cần phải có, càng chẳng thể tìm thấy niềm vui từ những điều giản đơn, thi vị và có ích hơn.

Vào cái thời nước Nam đang đứng giữa dòng chảy dữ dội của thời đại, cụ Thúy đã nhắn gửi con trai và thanh niên nước Nam về triết lý sống cho xứng đáng. Trong đó, trước tiên, dù muốn làm nên nghiệp lớn, nghiệp nhỏ gì thì người ta cần phải nhớ tới gốc gác của mình rồi tới những việc cần chừa. Ngoài xa hoa, đánh bạc, trai gái, thì thuốc phiện cũng là thứ cần phải chừa, thứ tuyệt đối phải tránh xa.

Ngày nay, nước Nam không còn cảnh chiến tranh, loạn lạc, nhưng vẫn đang chơi vơi giữa dòng chảy của thời đại mới. Cái “sự nghiệp” của nhiều người lại chỉ ở việc hưởng thụ sao cho khoái, cho ra dáng dân chơi.

“Cũng có người, nóng thì ngồi dưới quạt máy, lạnh thì nằm trên đệm bông, ngày năm bữa, áo đủ mùi, đi ra thì lên xe xuống kiệu, ở nhà thì kẻ dạ người hầu, mà rút cục chữ sống cũng chỉ có cái nghĩa vật chất của nó thôi.

…Cũng có kẻ sống say mê với hát, với đàn, với nhảy múa, với chơi bời. Rồi một lúc tỉnh, cuộc đời rộn rạc, cái chán nản không thể ngăn được cái giá trị nhỏ nhìn tưởng là to, mà cầu cứu ở chén thuốc hay dòng sông.

Đã đáng buồn, đã phí bao nhiêu mạng vô dụng” – (Trích: “Trai nước Nam làm gì?” – Hoàng Đạo Thúy).

Ở thời đại nào thì cái việc ăn chơi, trác táng, say mê quá đà cũng đều chỉ là nghĩa vật chất của chữ “sống”. Sống không chỉ là để thỏa mãn lòng dục và thân xác. Cái nghĩa tinh thần của chữ sống lại chẳng mấy ai tìm kiếm để không phải hổ thẹn với Đất Trời, với người, với cả chính mình. Để được hết lòng, hết chí, để mỉm cười khi ra đi mà không nuối tiếc điều gì.

Nếu như các hậu duệ mặt trời của chúng ta sớm tỉnh ngộ thì bi kich đã không xảy đến. (Ảnh: DKN)

Sống đã vô nghĩa thì chết càng vô nghĩa hơn. Người ta bảo, chết thì dễ, sống được mới khó. Bởi sống không chỉ là một đặc ân, mà còn là một cơ hội để hoàn trả, để đi tìm chân lộ, để thăng thượng và trở về.

Sự an dật, hưởng thụ làm nhụt chí khí, làm suy yếu tinh thần con người ta. Đến khi chỉ vì chút việc thất chí cỏn con, cũng có thể khiến họ chẳng thể chịu nổi, oán trách không xong thì mơ tới chốn bồng lai bằng chén thuốc độc hay nhảy cầu giải thoát. Cả một đời rỗng tuếch, phí hoài.

Người lúc nào cũng mơ màng, tinh thần ảm đạm, thì mấy khi tỉnh táo để mà suy đoán, tìm tòi. Đối với sự việc nơi xã hội, trong gia đình cũng chẳng dùng đầu óc phân tích mà thấu được lẽ phải trái. Chẳng mấy mà đâm quàng, đạp bậy hoặc mê muội, bất minh.

Lỗi đâu chỉ tại “dân chơi”

Thật ra cũng là hơi phiến diện nếu chỉ trách những bạn trẻ non nớt, luôn thừa cảm giác muốn chứng tỏ bản thân mà lại thiếu khả năng suy xét cho sâu sắc và có trách nhiệm. Con người ta có thể nhận thức và hành xử cho đúng, thì ngoài cái thiện lành thiên bẩm còn phải được giáo dục từ tấm bé. Nếu một đứa trẻ khi lớn lên không đủ sự can trường mà bước qua những khó khăn của cuộc đời, không thể phân biệt đúng sai, không đủ tình thương và niềm tin để nghĩ cho người khác, không biết giá trị thật sự của mình là ở đâu và mình cần làm gì để hoàn thành hành trình sinh mệnh, thì đó là sự thất bại của giáo dục.

Ngày nay, giáo dục chỉ dạy con người ta trở thành thợ, trở thành lực lượng sản xuất cho xã hội mà quên đi dạy cách làm người. Trong đó không chỉ là làm người tử tế mà còn là người biết cách quan sát và suy xét sâu sắc mọi vấn đề trong cuộc sống. Từ đó có đủ bản lĩnh, vững vàng mà khám phá cuộc sống mới mẻ nhưng đầy cạm bẫy.

Khổng Tử có nói làm người thì “Tam thập nhi lập”, nghĩa là đến 30 tuổi là đã có thể đứng vững trong đời. Chữ lập ở đây chẳng những là lập nghiệp, lập thân, mà còn là tự lập, vững chãi. Một khi đủ vững rồi thì người ta có xô đạp, lôi kéo cũng chẳng thể lung lay mà sa vào đường tà.

Chúng ta cũng quên mất rằng chúng ta đi học là để làm người, chứ không phải đi học để thành những cỗ máy kiếm tiền… (Ảnh: TNUS.edu)

Đấy chẳng phải là trách nhiệm của giáo dục ư? Trách nhiệm của người thầy, người cha người mẹ ư? Có lẽ cùng vì nghĩ tới việc khuyên nhủ, răn dạy đưa các cháu trở lại đường ngay chính mà lãnh đạo thành phố cũng tới “thăm hỏi” các “dân chơi” đang nằm cấp cứu trong bệnh viện sau khi sốc thuốc. Nhưng muốn uốn cây thì phải từ khi nó còn non, giáo dục trong nhà trường và gia đình là gốc rễ và cách duy nhất để phòng ngừa hiệu quả nhất. Để con em chúng ta trở thành những “xác sống” vật vờ, sống một đời dẫu có dài nhưng cũng như chưa từng sống, sống mà chết dần chết mòn, thì đó là lỗi của chúng ta.

Đâu là hình dáng thanh niên Việt – một mô tả từ 70 năm trước và bài học vẫn chưa lỗi thời

Cách đây hơn 70 năm, hình ảnh một thanh niên nước Nam được mô tả thế này qua ngòi bút của cụ Hoàng Đạo Thúy:

“Người mạnh mà bạo. Đi thẳng không nghiêng không ngả. Rẽ làn không khí mà tiến. Con mắt đăm đăm theo đuổi một mục đích. Cái vẻ cương quyết tỏ ra rằng sẽ đi cho đến cùng. Tay mạnh mà dẻo, chân cứng mà dai, ngực thở như thu khí mạnh của thiên nhiên làm khí mạnh của mình. Màu da kia không có vẻ tươi thắm đẹp mắt, nhưng đã dạn dày với gió sương.

Người ấy ở nhà, nuôi hạnh phúc cho gia đình, cha mẹ sung sướng được con ấy, anh em chị em vui vẻ được em ấy, anh ấy, gia tộc hy vọng vào người ấy”.

Thời nào thì làm người cũng nên như vậy. Có chí khí, có mục đích sống không vị tư chỉ vì bản thân mình. Buông thả theo vòng xoáy đam mê, lạc thú, không những làm tiều tụy thân thể, gây khổ sở cho người thân mà còn như uống thuốc độc từ từ. Chẳng những thuốc phiện, ma túy, mà những cuộc chơi thác loạn với bia rượu, shisha cũng vậy.

Những đam mê quá đà, những canh bạc đỏ đen đặt cược cả cuộc đời. Đó đều là con đường êm ái dẫn đến cái kết u tối đã được báo trước, đôi khi là cả cái chết, nhưng là một cái chết vô ích, phí hoài. Là đắc tội chứ không phải là giải thoát.

Trương Thanh

Có thể bạn quan tâm: